ଵିଦୁର ନୀତି – ଉଦ୍ୟୋଗ ପର୍ଵମ୍, ଅଧ୍ୟାୟଃ 39

vidura neethi udyoga parvam chapter 39 in odia

॥ ଇତି ଶ୍ରୀମହାଭାରତେ ଉଦ୍ୟୋଗପର୍ଵଣି ପ୍ରଜାଗରପର୍ଵଣି
ଵିଦୁରଵାକ୍ୟେ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଵାଚ ।

ଅନୀଶ୍ଵରୋଽୟଂ ପୁରୁଷୋ ଭଵାଭଵେ
ସୂତ୍ରପ୍ରୋତା ଦାରୁମୟୀଵ ୟୋଷା ।
ଧାତ୍ରା ହି ଦିଷ୍ଟସ୍ୟ ଵଶେ କିଲାୟଂ
ତସ୍ମାଦ୍ଵଦ ତ୍ଵଂ ଶ୍ରଵଣେ ଘୃତୋଽହମ୍ ॥ 1॥

ଵିଦୁର ଉଵାଚ ।

ଅପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଵଚନଂ ବୃହସ୍ପତିରପି ବ୍ରୁଵନ୍ ।
ଲଭତେ ବୁଦ୍ଧ୍ୟଵଜ୍ଞାନମଵମାନଂ ଚ ଭାରତ ॥ 2॥

ପ୍ରିୟୋ ଭଵତି ଦାନେନ ପ୍ରିୟଵାଦେନ ଚାପରଃ ।
ମଂତ୍ରଂ ମୂଲବଲେନାନ୍ୟୋ ୟଃ ପ୍ରିୟଃ ପ୍ରିୟ ଏଵ ସଃ ॥ 3॥

ଦ୍ଵେଷ୍ୟୋ ନ ସାଧୁର୍ଭଵତି ନ ମେଧାଵୀ ନ ପଂଡିତଃ ।
ପ୍ରିୟେ ଶୁଭାନି କର୍ମାଣି ଦ୍ଵେଷ୍ୟେ ପାପାନି ଭାରତ ॥ 4॥

ନ ସ କ୍ଷୟୋ ମହାରାଜ ୟଃ କ୍ଷୟୋ ଵୃଦ୍ଧିମାଵହେତ୍ ।
କ୍ଷୟଃ ସ ତ୍ଵିହ ମଂତଵ୍ୟୋ ୟଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବହୁ ନାଶୟେତ୍ ॥ 5॥

ସମୃଦ୍ଧା ଗୁଣତଃ କେ ଚିଦ୍ଭଵଂତି ଧନତୋଽପରେ ।
ଧନଵୃଦ୍ଧାନ୍ଗୁଣୈର୍ହୀନାଂଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଵିଵର୍ଜୟେତ୍ ॥ 6॥

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଵାଚ ।

ସର୍ଵଂ ତ୍ଵମାୟତୀ ୟୁକ୍ତଂ ଭାଷସେ ପ୍ରାଜ୍ଞସମ୍ମତମ୍ ।
ନ ଚୋତ୍ସହେ ସୁତଂ ତ୍ୟକ୍ତୁଂ ୟତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋ ଜୟଃ ॥ 7॥

ଵିଦୁର ଉଵାଚ ।

ସ୍ଵଭାଵଗୁଣସଂପନ୍ନୋ ନ ଜାତୁ ଵିନୟାନ୍ଵିତଃ ।
ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି ଭୂତାନାମୁପମର୍ଦଂ ପ୍ରୟୋକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 8॥

ପରାପଵାଦ ନିରତାଃ ପରଦୁଃଖୋଦୟେଷୁ ଚ ।
ପରସ୍ପରଵିରୋଧେ ଚ ୟତଂତେ ସତତୋଥିତାଃ ॥ 9॥

ସ ଦୋଷଂ ଦର୍ଶନଂ ୟେଷାଂ ସଂଵାସେ ସୁମହଦ୍ଭୟମ୍ ।
ଅର୍ଥାଦାନେ ମହାଂଦୋଷଃ ପ୍ରଦାନେ ଚ ମହଦ୍ଭୟମ୍ ॥ 10॥

ୟେ ପାପା ଇତି ଵିଖ୍ୟାତାଃ ସଂଵାସେ ପରିଗର୍ହିତାଃ ।
ୟୁକ୍ତାଶ୍ଚାନ୍ୟୈର୍ମହାଦୋଷୈର୍ୟେ ନରାସ୍ତାନ୍ଵିଵର୍ଜୟେତ୍ ॥ 11॥

ନିଵର୍ତମାନେ ସୌହାର୍ଦେ ପ୍ରୀତିର୍ନୀଚେ ପ୍ରଣଶ୍ୟତି ।
ୟା ଚୈଵ ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିଃ ସୌହୃଦେ ଚୈଵ ୟତ୍ସୁଖମ୍ ॥ 12॥

ୟତତେ ଚାପଵାଦାୟ ୟତ୍ନମାରଭତେ କ୍ଷୟେ ।
ଅଲ୍ପେଽପ୍ୟପକୃତେ ମୋହାନ୍ନ ଶାଂତିମୁପଗଚ୍ଛତି ॥ 13॥

ତାଦୃଶୈଃ ସଂଗତଂ ନୀଚୈର୍ନୃଶଂସୈରକୃତାତ୍ମଭିଃ ।
ନିଶାମ୍ୟ ନିପୁଣଂ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଵିଦ୍ଵାଂଦୂରାଦ୍ଵିଵର୍ଜୟେତ୍ ॥ 14॥

ୟୋ ଜ୍ଞାତିମନୁଗୃହ୍ଣାତି ଦରିଦ୍ରଂ ଦୀନମାତୁରମ୍ ।
ସପୁତ୍ରପଶୁଭିର୍ଵୃଦ୍ଧିଂ ୟଶଶ୍ଚାଵ୍ୟୟମଶ୍ନୁତେ ॥ 15॥

ଜ୍ଞାତୟୋ ଵର୍ଧନୀୟାସ୍ତୈର୍ୟ ଇଚ୍ଛଂତ୍ୟାତ୍ମନଃ ଶୁଭମ୍ ।
କୁଲଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ତସ୍ମାତ୍ସାଧୁ ସମାଚର ॥ 16॥

ଶ୍ରେୟସା ୟୋକ୍ଷ୍ୟସେ ରାଜନ୍କୁର୍ଵାଣୋ ଜ୍ଞାତିସତ୍କ୍ରିୟାମ୍ ।
ଵିଗୁଣା ହ୍ୟପି ସଂରକ୍ଷ୍ୟା ଜ୍ଞାତୟୋ ଭରତର୍ଷଭ ॥ 17॥

କିଂ ପୁନର୍ଗୁଣଵଂତସ୍ତେ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଭିକାଂକ୍ଷିଣଃ ।
ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଦୀନାନାଂ ପାଂଡଵାନାଂ ଵିଶାଂ ପତେ ॥ 18॥

ଦୀୟଂତାଂ ଗ୍ରାମକାଃ କେ ଚିତ୍ତେଷାଂ ଵୃତ୍ତ୍ୟର୍ଥମୀଶ୍ଵର ।
ଏଵଂ ଲୋକେ ୟଶଃପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ୟତ୍ସି ନରାଧିପ ॥ 19॥

ଵୃଦ୍ଧେନ ହି ତ୍ଵୟା କାର୍ୟଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତାତ ରକ୍ଷଣମ୍ ।
ମୟା ଚାପି ହିତଂ ଵାଚ୍ୟଂ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ତ୍ଵଦ୍ଧିତୈଷିଣମ୍ ॥ 20॥

ଜ୍ଞାତିଭିର୍ଵିଗ୍ରହସ୍ତାତ ନ କର୍ତଵ୍ୟୋ ଭଵାର୍ଥିନା ।
ସୁଖାନି ସହ ଭୋଜ୍ୟାନି ଜ୍ଞାତିଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ ॥ 21॥

ସଂଭୋଜନଂ ସଂକଥନଂ ସଂପ୍ରୀତିଶ୍ ଚ ପରସ୍ପରମ୍ ।
ଜ୍ଞାତିଭିଃ ସହ କାର୍ୟାଣି ନ ଵିରୋଧଃ କଥଂ ଚନ ॥ 22॥

ଜ୍ଞାତୟସ୍ତାରୟଂତୀହ ଜ୍ଞାତୟୋ ମଜ୍ଜୟଂତି ଚ ।
ସୁଵୃତ୍ତାସ୍ତାରୟଂତୀହ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତା ମଜ୍ଜୟଂତି ଚ ॥ 23॥

ସୁଵୃତ୍ତୋ ଭଵ ରାଜେଂଦ୍ର ପାଂଡଵାନ୍ପ୍ରତି ମାନଦ ।
ଅଧର୍ଷଣୀୟଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ତୈର୍ଵୃତସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ୟସି ॥ 24॥

ଶ୍ରୀମଂତଂ ଜ୍ଞାତିମାସାଦ୍ୟ ୟୋ ଜ୍ଞାତିରଵସୀଦତି ।
ଦିଗ୍ଧହସ୍ତଂ ମୃଗ ଇଵ ସ ଏନସ୍ତସ୍ୟ ଵିଂଦତି ॥ 25॥

ପଶ୍ଚାଦପି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତଵ ତାପୋ ଭଵିଷ୍ୟତି ।
ତାନ୍ଵା ହତାନ୍ସୁତାନ୍ଵାପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦନୁଚିଂତୟ ॥ 26॥

ୟେନ ଖଟ୍ଵାଂ ସମାରୂଢଃ ପରିତପ୍ୟେତ କର୍ମଣା ।
ଆଦାଵେଵ ନ ତତ୍କୁର୍ୟାଦଧ୍ରୁଵେ ଜୀଵିତେ ସତି ॥ 27॥

ନ କଶ୍ଚିନ୍ନାପନୟତେ ପୁମାନନ୍ୟତ୍ର ଭାର୍ଗଵାତ୍ ।
ଶେଷସଂପ୍ରତିପତ୍ତିସ୍ତୁ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ସ୍ଵେଵ ତିଷ୍ଠତି ॥ 28॥

ଦୁର୍ୟୋଧନେନ ୟଦ୍ୟେତତ୍ପାପଂ ତେଷୁ ପୁରା କୃତମ୍ ।
ତ୍ଵୟା ତତ୍କୁଲଵୃଦ୍ଧେନ ପ୍ରତ୍ୟାନେୟଂ ନରେଶ୍ଵର ॥ 29॥

ତାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପଦେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ୟ ଲୋକେ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ ।
ଭଵିଷ୍ୟସି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜନୀୟୋ ମନୀଷିଣାମ୍ ॥ 30॥

ସୁଵ୍ୟାହୃତାନି ଧୀରାଣାଂ ଫଲତଃ ପ୍ରଵିଚିଂତ୍ୟ ୟଃ ।
ଅଧ୍ୟଵସ୍ୟତି କାର୍ୟେଷୁ ଚିରଂ ୟଶସି ତିଷ୍ଠତି ॥ 31॥

ଅଵୃତ୍ତିଂ ଵିନୟୋ ହଂତି ହଂତ୍ୟନର୍ଥଂ ପରାକ୍ରମଃ ।
ହଂତି ନିତ୍ୟଂ କ୍ଷମା କ୍ରୋଧମାଚାରୋ ହଂତ୍ୟଲକ୍ଷଣମ୍ ॥ 32॥

ପରିଚ୍ଛଦେନ କ୍ଷତ୍ରେଣ ଵେଶ୍ମନା ପରିଚର୍ୟୟା ।
ପରୀକ୍ଷେତ କୁଲଂ ରାଜନ୍ଭୋଜନାଚ୍ଛାଦନେନ ଚ ॥ 33॥

ୟୟୋଶ୍ଚିତ୍ତେନ ଵା ଚିତ୍ତଂ ନୈଭୃତଂ ନୈଭୃତେନ ଵା ।
ସମେତି ପ୍ରଜ୍ଞୟା ପ୍ରଜ୍ଞା ତୟୋର୍ମୈତ୍ରୀ ନ ଜୀର୍ୟତେ ॥ 34॥

ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିମକୃତପ୍ରଜ୍ଞଂ ଛନ୍ନଂ କୂପଂ ତୃଣୈରିଵ ।
ଵିଵର୍ଜୟୀତ ମେଧାଵୀ ତସ୍ମିନ୍ମୈତ୍ରୀ ପ୍ରଣଶ୍ୟତି ॥ 35॥

ଅଵଲିପ୍ତେଷୁ ମୂର୍ଖେଷୁ ରୌଦ୍ରସାହସିକେଷୁ ଚ ।
ତଥୈଵାପେତ ଧର୍ମେଷୁ ନ ମୈତ୍ରୀମାଚରେଦ୍ବୁଧଃ ॥ 36॥

କୃତଜ୍ଞଂ ଧାର୍ମିକଂ ସତ୍ୟମକ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଦୃଢଭକ୍ତିକମ୍ ।
ଜିତେଂଦ୍ରିୟଂ ସ୍ଥିତଂ ସ୍ଥିତ୍ୟାଂ ମିତ୍ରମତ୍ୟାଗି ଚେଷ୍ୟତେ ॥ 37॥

ଇଂଦ୍ରିୟାଣାମନୁତ୍ସର୍ଗୋ ମୃତ୍ୟୁନା ନ ଵିଶିଷ୍ୟତେ ।
ଅତ୍ୟର୍ଥଂ ପୁନରୁତ୍ସର୍ଗଃ ସାଦୟେଦ୍ଦୈଵତାନ୍ୟପି ॥ 38॥

ମାର୍ଦଵଂ ସର୍ଵଭୂତାନାମନସୂୟା କ୍ଷମା ଧୃତିଃ ।
ଆୟୁଷ୍ୟାଣି ବୁଧାଃ ପ୍ରାହୁର୍ମିତ୍ରାଣାଂ ଚାଵିମାନନା ॥ 39॥

ଅପନୀତଂ ସୁନୀତେନ ୟୋଽର୍ଥଂ ପ୍ରତ୍ୟାନିନୀଷତେ ।
ମତିମାସ୍ଥାୟ ସୁଦୃଢାଂ ତଦକାପୁରୁଷ ଵ୍ରତମ୍ ॥ 40॥

ଆୟତ୍ୟାଂ ପ୍ରତିକାରଜ୍ଞସ୍ତଦାତ୍ଵେ ଦୃଢନିଶ୍ଚୟଃ ।
ଅତୀତେ କାର୍ୟଶେଷଜ୍ଞୋ ନରୋଽର୍ଥୈର୍ନ ପ୍ରହୀୟତେ ॥ 41॥

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ୟଦଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ନିଷେଵତେ ।
ତଦେଵାପହରତ୍ୟେନଂ ତସ୍ମାତ୍କଲ୍ୟାଣମାଚରେତ୍ ॥ 42॥

ମଂଗଲାଲଂଭନଂ ୟୋଗଃ ଶ୍ରୁତମୁତ୍ଥାନମାର୍ଜଵମ୍ ।
ଭୂତିମେତାନି କୁର୍ଵଂତି ସତାଂ ଚାଭୀକ୍ଷ୍ଣ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ 43॥

ଅନିର୍ଵେଦଃ ଶ୍ରିୟୋ ମୂଲଂ ଦୁଃଖନାଶେ ସୁଖସ୍ୟ ଚ ।
ମହାନ୍ଭଵତ୍ୟନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ସୁଖଂ ଚାତ୍ୟଂତମଶ୍ନୁତେ ॥ 44॥

ନାତଃ ଶ୍ରୀମତ୍ତରଂ କିଂ ଚିଦନ୍ୟତ୍ପଥ୍ୟତମଂ ତଥା ।
ପ୍ରଭ ଵିଷ୍ଣୋର୍ୟଥା ତାତ କ୍ଷମା ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଦା ॥ 45॥

କ୍ଷମେଦଶକ୍ତଃ ସର୍ଵସ୍ୟ ଶକ୍ତିମାଂଧର୍ମକାରଣାତ୍ ।
ଅର୍ଥାନର୍ଥୌ ସମୌ ୟସ୍ୟ ତସ୍ୟ ନିତ୍ୟଂ କ୍ଷମା ହିତା ॥ 46॥

ୟତ୍ସୁଖଂ ସେଵମାନୋଽପି ଧର୍ମାର୍ଥାଭ୍ୟାଂ ନ ହୀୟତେ ।
କାମଂ ତଦୁପସେଵେତ ନ ମୂଢ ଵ୍ରତମାଚରେତ୍ ॥ 47॥

ଦୁଃଖାର୍ତେଷୁ ପ୍ରମତ୍ତେଷୁ ନାସ୍ତିକେଷ୍ଵଲସେଷୁ ଚ ।
ନ ଶ୍ରୀର୍ଵସତ୍ୟଦାଂତେଷୁ ୟେ ଚୋତ୍ସାହ ଵିଵର୍ଜିତାଃ ॥ 48॥

ଆର୍ଜଵେନ ନରଂ ୟୁକ୍ତମାର୍ଜଵାତ୍ସଵ୍ୟପତ୍ରପମ୍ ।
ଅଶକ୍ତିମଂତଂ ମନ୍ୟଂତୋ ଧର୍ଷୟଂତି କୁବୁଦ୍ଧୟଃ ॥ 49॥

ଅତ୍ୟାର୍ୟମତିଦାତାରମତିଶୂରମତିଵ୍ରତମ୍ ।
ପ୍ରଜ୍ଞାଭିମାନିନଂ ଚୈଵ ଶ୍ରୀର୍ଭୟାନ୍ନୋପସର୍ପତି ॥ 50॥

ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଫଲା ଵେଦାଃ ଶୀଲଵୃତ୍ତଫଲଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ।
ରତିପୁତ୍ର ଫଲା ଦାରା ଦତ୍ତଭୁକ୍ତ ଫଲଂ ଧନମ୍ ॥ 51॥

ଅଧର୍ମୋପାର୍ଜିତୈରର୍ଥୈର୍ୟଃ କରୋତ୍ୟୌର୍ଧ୍ଵ ଦେହିକମ୍ ।
ନ ସ ତସ୍ୟ ଫଲଂ ପ୍ରେତ୍ୟ ଭୁଂକ୍ତେଽର୍ଥସ୍ୟ ଦୁରାଗମାତ୍ ॥ 52॥

କାନାର ଵନଦୁର୍ଗେଷୁ କୃଚ୍ଛ୍ରାସ୍ଵାପତ୍ସୁ ସଂଭ୍ରମେ ।
ଉଦ୍ୟତେଷୁ ଚ ଶସ୍ତ୍ରେଷୁ ନାସ୍ତି ଶେଷଵତାଂ ଭୟମ୍ ॥ 53॥

ଉତ୍ଥାନଂ ସଂୟମୋ ଦାକ୍ଷ୍ୟମପ୍ରମାଦୋ ଧୃତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ।
ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ଚ ସମାରଂଭୋ ଵିଦ୍ଧି ମୂଲଂ ଭଵସ୍ୟ ତତ୍ ॥ 54॥

ତପୋବଲଂ ତାପସାନାଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ବଲମ୍ ।
ହିଂସା ବଲମସାଧୂନାଂ କ୍ଷମାଗୁଣଵତାଂ ବଲମ୍ ॥ 55॥

ଅଷ୍ଟୌ ତାନ୍ୟଵ୍ରତଘ୍ନାନି ଆପୋ ମୂଲଂ ଫଲଂ ପୟଃ ।
ହଵିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣ କାମ୍ୟା ଚ ଗୁରୋର୍ଵଚନମୌଷଧମ୍ ॥ 56॥

ନ ତତ୍ପରସ୍ୟ ସଂଦଧ୍ୟାତ୍ପ୍ରତିକୂଲଂ ୟଦାତ୍ମନଃ ।
ସଂଗ୍ରହେଣୈଷ ଧର୍ମଃ ସ୍ୟାତ୍କାମାଦନ୍ୟଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ॥ 57॥

ଅକ୍ରୋଧେନ ଜୟେତ୍କ୍ରୋଧମସାଧୁଂ ସାଧୁନା ଜୟେତ୍ ।
ଜୟେତ୍କଦର୍ୟଂ ଦାନେନ ଜୟେତ୍ସତ୍ୟେନ ଚାନୃତମ୍ ॥ 58॥

ସ୍ତ୍ରୀ ଧୂର୍ତକେଽଲସେ ଭୀରୌ ଚଂଡେ ପୁରୁଷମାନିନି ।
ଚୌରେ କୃତଘ୍ନେ ଵିଶ୍ଵାସୋ ନ କାର୍ୟୋ ନ ଚ ନାସ୍ତିକେ ॥ 59॥

ଅଭିଵାଦନଶୀଲସ୍ୟ ନିତ୍ୟଂ ଵୃଦ୍ଧୋପସେଵିନଃ ।
ଚତ୍ଵାରି ସଂପ୍ରଵର୍ଧଂତେ କୀର୍ତିରାୟୁର୍ୟଶୋବଲମ୍ ॥ 60॥

ଅତିକ୍ଲେଶେନ ୟେଽର୍ଥାଃ ସ୍ୟୁର୍ଧର୍ମସ୍ୟାତିକ୍ରମେଣ ଚ ।
ଅରେର୍ଵା ପ୍ରଣିପାତେନ ମା ସ୍ମ ତେଷୁ ମନଃ କୃଥାଃ ॥ 61॥

ଅଵିଦ୍ୟଃ ପୁରୁଷଃ ଶୋଚ୍ୟଃ ଶୋଚ୍ୟଂ ମିଥୁନମପ୍ରଜମ୍ ।
ନିରାହାରାଃ ପ୍ରଜାଃ ଶୋଚ୍ୟାଃ ଶୋଚ୍ୟଂ ରାଷ୍ଟ୍ରମରାଜକମ୍ ॥ 62॥

ଅଧ୍ଵା ଜରା ଦେହଵତାଂ ପର୍ଵତାନାଂ ଜଲଂ ଜରା ।
ଅସଂଭୋଗୋ ଜରା ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵାକ୍ଷଲ୍ୟଂ ମନସୋ ଜରା ॥ 63॥

ଅନାମ୍ନାୟ ମଲା ଵେଦା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୟାଵ୍ରତଂ ମଲମ୍ ।
କୌତୂହଲମଲା ସାଧ୍ଵୀ ଵିପ୍ରଵାସ ମଲାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 64॥

ସୁଵର୍ଣସ୍ୟ ମଲଂ ରୂପ୍ୟଂ ରୂପ୍ୟସ୍ୟାପି ମଲଂ ତ୍ରପୁ ।
ଜ୍ଞେୟଂ ତ୍ରପୁ ମଲଂ ସୀସଂ ସୀସସ୍ୟାପି ମଲଂ ମଲମ୍ ॥ 65॥

ନ ସ୍ଵପ୍ନେନ ଜୟେନ୍ନିଦ୍ରାଂ ନ କାମେନ ସ୍ତ୍ରିୟଂ ଜୟେତ୍ ।
ନେଂଧନେନ ଜୟେଦଗ୍ନିଂ ନ ପାନେନ ସୁରାଂ ଜୟେତ୍ ॥ 66॥

ୟସ୍ୟ ଦାନଜିତଂ ମିତ୍ରମମିତ୍ରା ୟୁଧି ନିର୍ଜିତାଃ ।
ଅନ୍ନପାନଜିତା ଦାରାଃ ସଫଲଂ ତସ୍ୟ ଜୀଵିତମ୍ ॥ 67॥

ସହସ୍ରିଣୋଽପି ଜୀଵଂତି ଜୀଵଂତି ଶତିନସ୍ତଥା ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିମୁଂଚେଚ୍ଛାଂ ନ କଥଂ ଚିନ୍ନ ଜୀଵ୍ୟତେ ॥ 68॥

ୟତ୍ପୃଥିଵ୍ୟାଂ ଵ୍ରୀହି ୟଵଂ ହିରଣ୍ୟଂ ପଶଵଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ନାଲମେକସ୍ୟ ତତ୍ସର୍ଵମିତି ପଶ୍ୟନ୍ନ ମୁହ୍ୟତି ॥ 69॥

ରାଜନ୍ଭୂୟୋ ବ୍ରଵୀମି ତ୍ଵାଂ ପୁତ୍ରେଷୁ ସମମାଚର ।
ସମତା ୟଦି ତେ ରାଜନ୍ସ୍ଵେଷୁ ପାଂଡୁସୁତେଷୁ ଚ ॥ 70॥

॥ ଇତି ଶ୍ରୀମହାଭାରତେ ଉଦ୍ୟୋଗପର୍ଵଣି ପ୍ରଜାଗରପର୍ଵଣି
ଵିଦୁରଵାକ୍ୟେ ଏକୋନଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ୟାୟଃ ॥ 39॥

vidura neethi udyoga parvam chapter 39 in odia