വിദുര നീതി – ഉദ്യോഗ പർവമ്, അധ്യായഃ 39

vidura neethi udyoga parvam chapter 39 in malayalam

॥ ഇതി ശ്രീമഹാഭാരതേ ഉദ്യോഗപർവണി പ്രജാഗരപർവണി
വിദുരവാക്യേ ഏകോനചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ ॥

ധൃതരാഷ്ട്ര ഉവാച ।

അനീശ്വരോഽയം പുരുഷോ ഭവാഭവേ
സൂത്രപ്രോതാ ദാരുമയീവ യോഷാ ।
ധാത്രാ ഹി ദിഷ്ടസ്യ വശേ കിലായം
തസ്മാദ്വദ ത്വം ശ്രവണേ ഘൃതോഽഹമ് ॥ 1॥

വിദുര ഉവാച ।

അപ്രാപ്തകാലം വചനം ബൃഹസ്പതിരപി ബ്രുവന് ।
ലഭതേ ബുദ്ധ്യവജ്ഞാനമവമാനം ച ഭാരത ॥ 2॥

പ്രിയോ ഭവതി ദാനേന പ്രിയവാദേന ചാപരഃ ।
മംത്രം മൂലബലേനാന്യോ യഃ പ്രിയഃ പ്രിയ ഏവ സഃ ॥ 3॥

ദ്വേഷ്യോ ന സാധുര്ഭവതി ന മേധാവീ ന പംഡിതഃ ।
പ്രിയേ ശുഭാനി കര്മാണി ദ്വേഷ്യേ പാപാനി ഭാരത ॥ 4॥

ന സ ക്ഷയോ മഹാരാജ യഃ ക്ഷയോ വൃദ്ധിമാവഹേത് ।
ക്ഷയഃ സ ത്വിഹ മംതവ്യോ യം ലബ്ധ്വാ ബഹു നാശയേത് ॥ 5॥

സമൃദ്ധാ ഗുണതഃ കേ ചിദ്ഭവംതി ധനതോഽപരേ ।
ധനവൃദ്ധാന്ഗുണൈര്ഹീനാംധൃതരാഷ്ട്ര വിവര്ജയേത് ॥ 6॥

ധൃതരാഷ്ട്ര ഉവാച ।

സർവം ത്വമായതീ യുക്തം ഭാഷസേ പ്രാജ്ഞസമ്മതമ് ।
ന ചോത്സഹേ സുതം ത്യക്തും യതോ ധര്മസ്തതോ ജയഃ ॥ 7॥

വിദുര ഉവാച ।

സ്വഭാവഗുണസംപന്നോ ന ജാതു വിനയാന്വിതഃ ।
സുസൂക്ഷ്മമപി ഭൂതാനാമുപമര്ദം പ്രയോക്ഷ്യതേ ॥ 8॥

പരാപവാദ നിരതാഃ പരദുഃഖോദയേഷു ച ।
പരസ്പരവിരോധേ ച യതംതേ സതതോഥിതാഃ ॥ 9॥

സ ദോഷം ദര്ശനം യേഷാം സംവാസേ സുമഹദ്ഭയമ് ।
അര്ഥാദാനേ മഹാംദോഷഃ പ്രദാനേ ച മഹദ്ഭയമ് ॥ 10॥

യേ പാപാ ഇതി വിഖ്യാതാഃ സംവാസേ പരിഗര്ഹിതാഃ ।
യുക്താശ്ചാന്യൈര്മഹാദോഷൈര്യേ നരാസ്താന്വിവര്ജയേത് ॥ 11॥

നിവര്തമാനേ സൌഹാര്ദേ പ്രീതിര്നീചേ പ്രണശ്യതി ।
യാ ചൈവ ഫലനിർവൃത്തിഃ സൌഹൃദേ ചൈവ യത്സുഖമ് ॥ 12॥

യതതേ ചാപവാദായ യത്നമാരഭതേ ക്ഷയേ ।
അല്പേഽപ്യപകൃതേ മോഹാന്ന ശാംതിമുപഗച്ഛതി ॥ 13॥

താദൃശൈഃ സംഗതം നീചൈര്നൃശംസൈരകൃതാത്മഭിഃ ।
നിശാമ്യ നിപുണം ബുദ്ധ്യാ വിദ്വാംദൂരാദ്വിവര്ജയേത് ॥ 14॥

യോ ജ്ഞാതിമനുഗൃഹ്ണാതി ദരിദ്രം ദീനമാതുരമ് ।
സപുത്രപശുഭിർവൃദ്ധിം യശശ്ചാവ്യയമശ്നുതേ ॥ 15॥

ജ്ഞാതയോ വര്ധനീയാസ്തൈര്യ ഇച്ഛംത്യാത്മനഃ ശുഭമ് ।
കുലവൃദ്ധിം ച രാജേംദ്ര തസ്മാത്സാധു സമാചര ॥ 16॥

ശ്രേയസാ യോക്ഷ്യസേ രാജന്കുർവാണോ ജ്ഞാതിസത്ക്രിയാമ് ।
വിഗുണാ ഹ്യപി സംരക്ഷ്യാ ജ്ഞാതയോ ഭരതര്ഷഭ ॥ 17॥

കിം പുനര്ഗുണവംതസ്തേ ത്വത്പ്രസാദാഭികാംക്ഷിണഃ ।
പ്രസാദം കുരു ദീനാനാം പാംഡവാനാം വിശാം പതേ ॥ 18॥

ദീയംതാം ഗ്രാമകാഃ കേ ചിത്തേഷാം വൃത്ത്യര്ഥമീശ്വര ।
ഏവം ലോകേ യശഃപ്രാപ്തോ ഭവിഷ്യത്സി നരാധിപ ॥ 19॥

വൃദ്ധേന ഹി ത്വയാ കാര്യം പുത്രാണാം താത രക്ഷണമ് ।
മയാ ചാപി ഹിതം വാച്യം വിദ്ധി മാം ത്വദ്ധിതൈഷിണമ് ॥ 20॥

ജ്ഞാതിഭിർവിഗ്രഹസ്താത ന കര്തവ്യോ ഭവാര്ഥിനാ ।
സുഖാനി സഹ ഭോജ്യാനി ജ്ഞാതിഭിര്ഭരതര്ഷഭ ॥ 21॥

സംഭോജനം സംകഥനം സംപ്രീതിശ് ച പരസ്പരമ് ।
ജ്ഞാതിഭിഃ സഹ കാര്യാണി ന വിരോധഃ കഥം ചന ॥ 22॥

ജ്ഞാതയസ്താരയംതീഹ ജ്ഞാതയോ മജ്ജയംതി ച ।
സുവൃത്താസ്താരയംതീഹ ദുർവൃത്താ മജ്ജയംതി ച ॥ 23॥

സുവൃത്തോ ഭവ രാജേംദ്ര പാംഡവാന്പ്രതി മാനദ ।
അധര്ഷണീയഃ ശത്രൂണാം തൈർവൃതസ്ത്വം ഭവിഷ്യസി ॥ 24॥

ശ്രീമംതം ജ്ഞാതിമാസാദ്യ യോ ജ്ഞാതിരവസീദതി ।
ദിഗ്ധഹസ്തം മൃഗ ഇവ സ ഏനസ്തസ്യ വിംദതി ॥ 25॥

പശ്ചാദപി നരശ്രേഷ്ഠ തവ താപോ ഭവിഷ്യതി ।
താന്വാ ഹതാന്സുതാന്വാപി ശ്രുത്വാ തദനുചിംതയ ॥ 26॥

യേന ഖട്വാം സമാരൂഢഃ പരിതപ്യേത കര്മണാ ।
ആദാവേവ ന തത്കുര്യാദധ്രുവേ ജീവിതേ സതി ॥ 27॥

ന കശ്ചിന്നാപനയതേ പുമാനന്യത്ര ഭാര്ഗവാത് ।
ശേഷസംപ്രതിപത്തിസ്തു ബുദ്ധിമത്സ്വേവ തിഷ്ഠതി ॥ 28॥

ദുര്യോധനേന യദ്യേതത്പാപം തേഷു പുരാ കൃതമ് ।
ത്വയാ തത്കുലവൃദ്ധേന പ്രത്യാനേയം നരേശ്വര ॥ 29॥

താംസ്ത്വം പദേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ലോകേ വിഗതകല്മഷഃ ।
ഭവിഷ്യസി നരശ്രേഷ്ഠ പൂജനീയോ മനീഷിണാമ് ॥ 30॥

സുവ്യാഹൃതാനി ധീരാണാം ഫലതഃ പ്രവിചിംത്യ യഃ ।
അധ്യവസ്യതി കാര്യേഷു ചിരം യശസി തിഷ്ഠതി ॥ 31॥

അവൃത്തിം വിനയോ ഹംതി ഹംത്യനര്ഥം പരാക്രമഃ ।
ഹംതി നിത്യം ക്ഷമാ ക്രോധമാചാരോ ഹംത്യലക്ഷണമ് ॥ 32॥

പരിച്ഛദേന ക്ഷത്രേണ വേശ്മനാ പരിചര്യയാ ।
പരീക്ഷേത കുലം രാജന്ഭോജനാച്ഛാദനേന ച ॥ 33॥

യയോശ്ചിത്തേന വാ ചിത്തം നൈഭൃതം നൈഭൃതേന വാ ।
സമേതി പ്രജ്ഞയാ പ്രജ്ഞാ തയോര്മൈത്രീ ന ജീര്യതേ ॥ 34॥

ദുര്ബുദ്ധിമകൃതപ്രജ്ഞം ഛന്നം കൂപം തൃണൈരിവ ।
വിവര്ജയീത മേധാവീ തസ്മിന്മൈത്രീ പ്രണശ്യതി ॥ 35॥

അവലിപ്തേഷു മൂര്ഖേഷു രൌദ്രസാഹസികേഷു ച ।
തഥൈവാപേത ധര്മേഷു ന മൈത്രീമാചരേദ്ബുധഃ ॥ 36॥

കൃതജ്ഞം ധാര്മികം സത്യമക്ഷുദ്രം ദൃഢഭക്തികമ് ।
ജിതേംദ്രിയം സ്ഥിതം സ്ഥിത്യാം മിത്രമത്യാഗി ചേഷ്യതേ ॥ 37॥

ഇംദ്രിയാണാമനുത്സര്ഗോ മൃത്യുനാ ന വിശിഷ്യതേ ।
അത്യര്ഥം പുനരുത്സര്ഗഃ സാദയേദ്ദൈവതാന്യപി ॥ 38॥

മാര്ദവം സർവഭൂതാനാമനസൂയാ ക്ഷമാ ധൃതിഃ ।
ആയുഷ്യാണി ബുധാഃ പ്രാഹുര്മിത്രാണാം ചാവിമാനനാ ॥ 39॥

അപനീതം സുനീതേന യോഽര്ഥം പ്രത്യാനിനീഷതേ ।
മതിമാസ്ഥായ സുദൃഢാം തദകാപുരുഷ വ്രതമ് ॥ 40॥

ആയത്യാം പ്രതികാരജ്ഞസ്തദാത്വേ ദൃഢനിശ്ചയഃ ।
അതീതേ കാര്യശേഷജ്ഞോ നരോഽര്ഥൈര്ന പ്രഹീയതേ ॥ 41॥

കര്മണാ മനസാ വാചാ യദഭീക്ഷ്ണം നിഷേവതേ ।
തദേവാപഹരത്യേനം തസ്മാത്കല്യാണമാചരേത് ॥ 42॥

മംഗലാലംഭനം യോഗഃ ശ്രുതമുത്ഥാനമാര്ജവമ് ।
ഭൂതിമേതാനി കുർവംതി സതാം ചാഭീക്ഷ്ണ ദര്ശനമ് ॥ 43॥

അനിർവേദഃ ശ്രിയോ മൂലം ദുഃഖനാശേ സുഖസ്യ ച ।
മഹാന്ഭവത്യനിർവിണ്ണഃ സുഖം ചാത്യംതമശ്നുതേ ॥ 44॥

നാതഃ ശ്രീമത്തരം കിം ചിദന്യത്പഥ്യതമം തഥാ ।
പ്രഭ വിഷ്ണോര്യഥാ താത ക്ഷമാ സർവത്ര സർവദാ ॥ 45॥

ക്ഷമേദശക്തഃ സർവസ്യ ശക്തിമാംധര്മകാരണാത് ।
അര്ഥാനര്ഥൌ സമൌ യസ്യ തസ്യ നിത്യം ക്ഷമാ ഹിതാ ॥ 46॥

യത്സുഖം സേവമാനോഽപി ധര്മാര്ഥാഭ്യാം ന ഹീയതേ ।
കാമം തദുപസേവേത ന മൂഢ വ്രതമാചരേത് ॥ 47॥

ദുഃഖാര്തേഷു പ്രമത്തേഷു നാസ്തികേഷ്വലസേഷു ച ।
ന ശ്രീർവസത്യദാംതേഷു യേ ചോത്സാഹ വിവര്ജിതാഃ ॥ 48॥

ആര്ജവേന നരം യുക്തമാര്ജവാത്സവ്യപത്രപമ് ।
അശക്തിമംതം മന്യംതോ ധര്ഷയംതി കുബുദ്ധയഃ ॥ 49॥

അത്യാര്യമതിദാതാരമതിശൂരമതിവ്രതമ് ।
പ്രജ്ഞാഭിമാനിനം ചൈവ ശ്രീര്ഭയാന്നോപസര്പതി ॥ 50॥

അഗ്നിഹോത്രഫലാ വേദാഃ ശീലവൃത്തഫലം ശ്രുതമ് ।
രതിപുത്ര ഫലാ ദാരാ ദത്തഭുക്ത ഫലം ധനമ് ॥ 51॥

അധര്മോപാര്ജിതൈരര്ഥൈര്യഃ കരോത്യൌര്ധ്വ ദേഹികമ് ।
ന സ തസ്യ ഫലം പ്രേത്യ ഭുംക്തേഽര്ഥസ്യ ദുരാഗമാത് ॥ 52॥

കാനാര വനദുര്ഗേഷു കൃച്ഛ്രാസ്വാപത്സു സംഭ്രമേ ।
ഉദ്യതേഷു ച ശസ്ത്രേഷു നാസ്തി ശേഷവതാം ഭയമ് ॥ 53॥

ഉത്ഥാനം സംയമോ ദാക്ഷ്യമപ്രമാദോ ധൃതിഃ സ്മൃതിഃ ।
സമീക്ഷ്യ ച സമാരംഭോ വിദ്ധി മൂലം ഭവസ്യ തത് ॥ 54॥

തപോബലം താപസാനാം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മവിദാം ബലമ് ।
ഹിംസാ ബലമസാധൂനാം ക്ഷമാഗുണവതാം ബലമ് ॥ 55॥

അഷ്ടൌ താന്യവ്രതഘ്നാനി ആപോ മൂലം ഫലം പയഃ ।
ഹവിര്ബ്രാഹ്മണ കാമ്യാ ച ഗുരോർവചനമൌഷധമ് ॥ 56॥

ന തത്പരസ്യ സംദധ്യാത്പ്രതികൂലം യദാത്മനഃ ।
സംഗ്രഹേണൈഷ ധര്മഃ സ്യാത്കാമാദന്യഃ പ്രവര്തതേ ॥ 57॥

അക്രോധേന ജയേത്ക്രോധമസാധും സാധുനാ ജയേത് ।
ജയേത്കദര്യം ദാനേന ജയേത്സത്യേന ചാനൃതമ് ॥ 58॥

സ്ത്രീ ധൂര്തകേഽലസേ ഭീരൌ ചംഡേ പുരുഷമാനിനി ।
ചൌരേ കൃതഘ്നേ വിശ്വാസോ ന കാര്യോ ന ച നാസ്തികേ ॥ 59॥

അഭിവാദനശീലസ്യ നിത്യം വൃദ്ധോപസേവിനഃ ।
ചത്വാരി സംപ്രവര്ധംതേ കീര്തിരായുര്യശോബലമ് ॥ 60॥

അതിക്ലേശേന യേഽര്ഥാഃ സ്യുര്ധര്മസ്യാതിക്രമേണ ച ।
അരേർവാ പ്രണിപാതേന മാ സ്മ തേഷു മനഃ കൃഥാഃ ॥ 61॥

അവിദ്യഃ പുരുഷഃ ശോച്യഃ ശോച്യം മിഥുനമപ്രജമ് ।
നിരാഹാരാഃ പ്രജാഃ ശോച്യാഃ ശോച്യം രാഷ്ട്രമരാജകമ് ॥ 62॥

അധ്വാ ജരാ ദേഹവതാം പർവതാനാം ജലം ജരാ ।
അസംഭോഗോ ജരാ സ്ത്രീണാം വാക്ഷല്യം മനസോ ജരാ ॥ 63॥

അനാമ്നായ മലാ വേദാ ബ്രാഹ്മണസ്യാവ്രതം മലമ് ।
കൌതൂഹലമലാ സാധ്വീ വിപ്രവാസ മലാഃ സ്ത്രിയഃ ॥ 64॥

സുവര്ണസ്യ മലം രൂപ്യം രൂപ്യസ്യാപി മലം ത്രപു ।
ജ്ഞേയം ത്രപു മലം സീസം സീസസ്യാപി മലം മലമ് ॥ 65॥

ന സ്വപ്നേന ജയേന്നിദ്രാം ന കാമേന സ്ത്രിയം ജയേത് ।
നേംധനേന ജയേദഗ്നിം ന പാനേന സുരാം ജയേത് ॥ 66॥

യസ്യ ദാനജിതം മിത്രമമിത്രാ യുധി നിര്ജിതാഃ ।
അന്നപാനജിതാ ദാരാഃ സഫലം തസ്യ ജീവിതമ് ॥ 67॥

സഹസ്രിണോഽപി ജീവംതി ജീവംതി ശതിനസ്തഥാ ।
ധൃതരാഷ്ട്രം വിമുംചേച്ഛാം ന കഥം ചിന്ന ജീവ്യതേ ॥ 68॥

യത്പൃഥിവ്യാം വ്രീഹി യവം ഹിരണ്യം പശവഃ സ്ത്രിയഃ ।
നാലമേകസ്യ തത്സർവമിതി പശ്യന്ന മുഹ്യതി ॥ 69॥

രാജന്ഭൂയോ ബ്രവീമി ത്വാം പുത്രേഷു സമമാചര ।
സമതാ യദി തേ രാജന്സ്വേഷു പാംഡുസുതേഷു ച ॥ 70॥

॥ ഇതി ശ്രീമഹാഭാരതേ ഉദ്യോഗപർവണി പ്രജാഗരപർവണി
വിദുരവാക്യേ ഏകോനചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ ॥ 39॥

vidura neethi udyoga parvam chapter 39 in malayalam