శ్రీ త్రిపురసుందరీ స్తోత్రం 1

(ఈ శ్లోకాలు శ్రీవిద్యోపాసనలో భాగంగా అమ్మవారిని ‘మంత్ర స్వరూపిణి’గా మరియు ‘శ్రీచక్ర నివాసిని’గా ధ్యానించే సందర్భంలోనివి. భక్తుడు తనలోని అజ్ఞానాన్ని హరించి, దివ్యమైన బుద్ధిని ప్రసాదించమని వేడుకుంటూ అమ్మవారి ఐదు ఆయుధాలను, ప్రళయకాల స్థితిని కీర్తిస్తున్నాడు. ఈ శ్లోకాలను పఠించడం వల్ల మందబుద్ధి (జడత్వం) తొలగి అపారమైన జ్ఞానం, వాక్శుద్ధి కలుగుతాయి. యమ భయం నుండి విముక్తి లభించడమే కాకుండా ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి సిద్ధిస్తుంది.)

ధ్యానం –
బాలార్కమండలాభాసాం చతుర్బాహాం త్రిలోచనామ్ |
పాశాంకుశ శరాఞ్శ్చాపాన్ ధారయంతీం శివాం భజే || ౧ ||

ఉదయించే సూర్యమండలము వంటి కాంతి కలదానా (బాలార్క మండల ఆభాసామ్), నాలుగు చేతులు కలదానా, మూడు కన్నులు కలదానా, చేతులలో పాశము, అంకుశము, బాణములు మరియు విల్లును ధరించిన (ధారయంతీమ్) మంగళప్రదమైన ఓ శివా దేవిని నేను భజిస్తున్నాను.

బాలార్కయుతతైజసాం త్రినయనాం రక్తాంబరోల్లాసినీం |
నానాలంకృతిరాజమానవపుషం బాలేందు యుక్ శేఖరాం |
హస్తైరిక్షుధనుః సృణిం సుమశరాం పాశం ముదాబిభ్రతీం
శ్రీచక్రస్థిత సుందరీం త్రిజగతామాధారభూతాం భజే || ౨ ||

కోటి సూర్యుల తేజస్సు కలదానా, త్రినేత్రివి, ఎర్రని వస్త్రములతో ప్రకాశించే దానా (రక్తాంబరోల్లాసినీమ్), రకరకముల ఆభరణములతో ప్రకాశించే దేహము కలదానా, శిరస్సుపై బాలచంద్రుని ధరించిన దానా, చేతులతో చెరకు విల్లు (ఇక్షుధనుః), అంకుశము (సృణిమ్), పుష్ప బాణములు మరియు పాశమును సంతోషముతో ధరించిన దానా, శ్రీచక్రమున వెలసిన సుందరివి మరియు ముల్లోకములకు ఆధారభూతురాలివైన నిన్ను భజిస్తున్నాను.

పద్మరాగ ప్రతీకాశాం సునేత్రాం చంద్రశేఖరామ్
నవరత్నలసద్భూషాం భూషితాపాదమస్తకామ్ || ౩ ||

పద్మరాగమణి వలె ఎర్రని కాంతి కలదానా, అందమైన కన్నులు కలదానా, చంద్రుని శిరస్సున ధరించిన దానా, నవరత్నములతో ప్రకాశించే ఆభరణములు కలదానా, పాదము నుండి మస్తకము వరకు అలంకరింపబడిన (భూషితా పాదమస్తకామ్) నిన్ను ధ్యానిస్తున్నాను.

పాశాంకుశౌ పుష్ప శరాన్ దధతీం పుండ్రచాపకమ్
పూర్ణ తారుణ్య లావణ్య తరంగిత కళేబరామ్ || ౪ ||

పాశము, అంకుశము, పుష్ప బాణములను మరియు చెరకు విల్లును (పుండ్రచాపకమ్) ధరించిన దానా, నిండు యవ్వనము (పూర్ణ తారుణ్య) మరియు లావణ్యము అనే తరంగాలతో ఓలలాడుతున్న శరీరము కలదానా, నీకు వందనం.

స్వ సమానాకారవేషకామేశాశ్లేష సుందరామ్ |
చతుర్భుజే చంద్రకళావతంసే
కుచోన్నతే కుంకుమ రాగ శ్రోణే
పుండ్రేక్షు పాశాంకుశ పుష్పబాణ హస్తే
నమస్తే జగదేక మాతః ||

తనతో సమానమైన ఆకారము మరియు వేషము కలిగిన కామేశ్వరుని (శివుని) ఆలింగనముతో అతి సుందరముగా ప్రకాశించే దానా, నాలుగు భుజములు కలదానా, చంద్రకళను ఆభరణముగా కలదానా, కుంకుమ వంటి ఎర్రని వర్ణముతో శోభిల్లే దానా, చేతిలో చెరకు విల్లు, పాశము, అంకుశము మరియు పుష్ప బాణములను ధరించిన జగదేక మాతా! నీకు నమస్కారము.

స్తోత్రం –
శ్రీం బీజే నాద బిందుద్వితయ శశి కళాకారరూపే స్వరూపే
మాతర్మే దేహి బుద్దిం జహి జహి జడతాం పాహిమాం దీన దీనమ్ |
అజ్ఞాన ధ్వాంత నాశక్షమరుచిరుచిర ప్రోల్లసత్పాద పద్మే
బ్రహ్మేశాద్యఃసురేంద్రైః సురగణ వినతైః సంస్తుతాం త్వాం నమామి || ౧ ||

‘శ్రీం’ అనే బీజాక్షరమునకు మూలమైన దానా! నాదము, బిందువు మరియు రెండు చంద్రకళల వంటి ఆకారమే తన స్వరూపముగా (శశి కళాకారరూపే) కలదానా! ఓ మాతా! నాకు నిర్మలమైన బుద్ధిని ప్రసాదించుము (మే దేహి బుద్ధిమ్). నాలోని జడత్వాన్ని (మందబుద్ధిని) పూర్తిగా నశింపజేయుము (జహి జహి జడతామ్). దీనాతిదీనుడనైన నన్ను రక్షించుము (పాహిమాం దీన దీనమ్). అజ్ఞానమనే చీకటిని (అజ్ఞాన ధ్వాంత) నశింపజేయగల కాంతితో ప్రకాశించే పద్మముల వంటి పాదములు కలదానా! బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు మొదలైన సురేంద్రులచే (బ్రహ్మేశాద్యైః) మరియు నమస్కరిస్తున్న దేవతా గణములచే (సురగణ వినతైః) చక్కగా స్తుతింపబడే నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.

కల్పో సంపరణ కల్పిత తాండవస్య
దేవస్య ఖండపరశోః పరభైరవస్య |
పాశాంకుశైక్షవశరాసన పుష్పబాణా
ససాక్షిణీ విజయతే తవ మూర్తిరేకా || ౨ ||

ప్రళయ కాలమున (కల్పాంత సంహరణ) తాండవము చేసేటప్పుడు (కల్పిత తాండవస్య), గొడ్డలిని ఆయుధముగా ధరించిన (ఖండపరశోః) పరభైరవుడైన ఆ పరమశివునికి సాక్షిగా (ససాక్షిణీ) నిలిచేది నీవు మాత్రమే. చేతిలో పాశము, అంకుశము, చెరకు విల్లు (ఐక్షవశరాసన) మరియు పుష్ప బాణములను ధరించిన నీ యొక్క ఆ దివ్య మూర్తి (మూర్తిరేకా) ఒక్కటే అన్నింటికంటే మిన్నగా విజయం పొందుతోంది (విజయతే).

హ్రీంకారమేవ తవనామ గృణంతి యేవా
మాతః త్రికోణనిలయే త్రిపురే త్రినేత్రే |
త్వత్సంస్మృతౌ యమభటాభి భవం విహాయ
దీవ్యంతి నందన వనే సహలోకపాలైః || ౩ ||

ఓ మాతా! ఎవరైతే ‘హ్రీంకారము’నే నీ నామముగా నిరంతరం జపిస్తారో (గృణంతి యే), త్రికోణమున నివసించే దానా (త్రికోణ నిలయే), ముల్లోకాల సుందరివి (త్రిపురే), మూడు కన్నులు కలదానా (త్రినేత్రే)! నిన్ను స్మరించడం వల్ల (త్వత్సంస్మృతౌ), వారు మరణానంతరం యమభటుల చేతిలో ఓటమిని లేదా భయాన్ని (యమభటాభి భవమ్) వదిలి, దిక్పాలకులతో (లోకపాలైః) కలిసి నందన వనమున దేవతల వలె ప్రకాశిస్తారు (దీవ్యంతి).

ఋణాంకానల భానుమండలలసచ్ఛ్రీచక్రమధ్యేస్థితామ్
బాలార్కద్యుతి భాసురాం కరతలైః పాశాంకుశౌ బిభ్రతీం |
చాపం బాణమపి ప్రసన్నవదనాం కౌసుంభవస్త్రాన్వితాం
తాం త్వాం చంద్రకళావతంసముకుటాం చారుస్మితాం భావయే || ౪ ||

చంద్రుడు (శశాంక), అగ్ని (అనల) మరియు సూర్య (భాను) మండలములతో ప్రకాశించే శ్రీచక్రము మధ్యలో నివసించే దానా (శ్రీచక్ర మధ్యే స్థితామ్), ఉదయించే సూర్యుని వంటి కాంతితో భాసించే దానా (బాలార్క ద్యుతి భాసురామ్), తన హస్తములతో పాశము మరియు అంకుశమును ధరించిన దానా (పాశాంకుశౌ బిభ్రతీమ్), ధనుస్సును (చాపమ్) మరియు బాణమును కూడా ధరించి, ప్రసన్నమైన ముఖముతో (ప్రసన్నవదనామ్), ఎర్రని పట్టు వస్త్రముతో (కౌసుంభ వస్త్రాన్వితామ్) ఉన్న నిన్ను ధ్యానిస్తున్నాను. చంద్రకళను ఆభరణముగా కల కిరీటమును ధరించి (చంద్రకళావతంస ముకుటామ్), అందమైన చిరునవ్వు కల (చారుస్మితామ్) నీ స్వరూపాన్ని నా హృదయమున భావిస్తున్నాను (భావయే).

సర్వజ్ఞతాం సదసివాక్పటుతాం ప్రసూతే
దేవి త్వదంఘ్రి నరసిరుహయోః ప్రణామః |
కించిత్స్ఫురన్ముకుటముజ్వలమాతపత్రం
ద్వౌచామరే చ మహతీం వసుధాం దధాతి || ౫ ||

ఓ దేవీ! నీ పాదపద్మములకు (త్వదంఘ్రి సరసిరుహయోః) నమస్కరించడం వల్ల (ప్రణామః), అది మానవునికి సర్వజ్ఞత్వాన్ని (సర్వజ్ఞతామ్) మరియు పండిత సభలలో వాక్చాతుర్యాన్ని (సదసి వాక్పటుతామ్) ప్రసాదిస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఆ నమస్కారము భక్తునికి కొద్దిగా కదిలే ప్రకాశవంతమైన కిరీటాన్ని (స్ఫురన్ముకుటముజ్జ్వలమ్), శ్వేతచ్ఛత్రాన్ని (ఆతపత్రమ్), అటు ఇటు వీచే రెండు చామరాలను (ద్వౌ చామరే) మరియు గొప్పదైన భూమండలాన్ని ఏలే సామ్రాజ్యాన్ని (మహతీం వసుధామ్) కలుగజేస్తుంది.

కళ్యాణవృష్టిభిరివామృతపూరితాభిః
లక్ష్మీ స్వయంవరణమంగళదీపకాభిః |
సేవాభిరంబ తవపాదసరోజమూలే
నాకారికిమ్మనసి భక్తిమతాం జనానాం || ౬ ||

ఓ అమ్మా! అమృతముతో నిండిన (అమృతపూరితాభిః) మంగళకరమైన వానల వంటి (కళ్యాణవృష్టిభిః), స్వయంవరం నాటి మంగళ దీపాల వంటి (మంగళదీపకాభిః) నీ పాదపద్మముల చెంత (తవ పాదసరోజమూలే) సేవలు చేయడం వల్ల, భక్తి గల జనుల (భక్తిమతాం జనానామ్) మనస్సులో ఏ కోరికలు తీరవు? (అనగా నీ పాద సేవ వల్ల సమస్త శుభాలు, సంపదలు కలుగుతాయని భావం).

శివశక్తిః కామః క్షితిరథరవిః శాంత కిరణః
స్మరో హంసః శక్రస్తదను చ పరామారహరయః |
అమీ హృల్లేఖాభిస్తి సృభిరవసానేషు ఘటితా
భజంతే వర్ణాస్తే తవజనని నామవయవతామ్ || ౭ ||

ఓ జననీ! శివుడు (క), శక్తి (ఏ), కామము (ఈ), క్షితి (ల), రవి (హ), చంద్రుడు (స), స్మరుడు (క), హంస (హ), శక్రుడు (ల), ఆ పైన పరా (శ్రీ), మారుడు (క), హరి (ల) – ఈ వర్ణములు (అక్షరములు) మూడు హృల్లేఖలతో (హ్రీం అనే బీజములతో) చివరన చేర్చబడి (తిసృభిః అవసానేషు ఘటితా), నీ యొక్క దివ్య నామములోని అవయవములుగా (మంత్ర అక్షరములుగా) మారి నిన్ను సేవిస్తున్నాయి. (ఇది 15 అక్షరాల పంచదశీ మంత్రాన్ని సూచిస్తుంది).

కదాకాలే మాతః కథయకలితా లక్తకరసం
పిబేయం విద్యార్ధీ తవ చరణ నిర్ణేజనజలం |
ప్రకృత్యా మూకానామపి చ కవితా కారణతయా
సదాధత్తే వాణీ ముఖకమల తాంబూల రసతామ్ || ౮ ||

ఓ మాతా! విద్యను కోరుకునే వాడనై (విద్యార్థీ), ఎర్రని లత్తుక రసముతో (అలక్తక రసమ్) కలిసిన నీ పాదములను కడిగిన తీర్థమును (తవ చరణ నిర్ణేజనజలమ్) నేను ఎప్పుడు త్రాగుతాను? (కదా పిబేయమ్). ఆ తీర్థము, పుట్టుకతో మూగవారైన వారికి కూడా (ప్రకృత్యా మూకానామపి) కవిత్వం చెప్పే శక్తిని ఇస్తుంది. అది సరస్వతీ దేవి (వాణీ) ముఖకమలములోని తాంబూల రసము (తాంబూల రసతామ్) వలె వాక్శుద్ధిని కలిగిస్తుంది.